Халықаралық бағдарламалар мен стипендиялар
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ БАҒДАРЛАМАЛАР

HORIZON EUROPE — Еуропалық Одақтың зерттеулер мен инновацияларға арналған ең ірі негіздемелік бағдарламасы. Гуманитарлық ғылымдар үшін қоғам, мәдениет, тілдер, көші-қон, демократия, әлеуметтік саясат, білім беру, цифрлық гуманитаристика және мәдени мұраға қатысты бағыттар ерекше қызығушылық тудырады..
Әдетте конкурс қашан жарияланады:
Бір ғана жыл сайынғы конкурс емес, бірнеше конкурс өткізіледі. Конкурстар жыл бойы жарияланып отырады. Жұмыс бағдарламалары алдын ала жарияланады, ал нақты өтінім беру мерзімдері бағытқа байланысты белгіленеді.
Көкейкесті зерттеу бағыттары:
- Мәдениет, шығармашылық және инклюзивті қоғам;
- Демократия және мемлекеттік басқару;
- Әлеуметтік және экономикалық өзгерістер;
- Білім беру;
- Мәдени мұра;
- Көші-қон;
- Цифрлық гуманитарлық ғылымдар.
Қазақстанның қатысу мүмкіндігі:
Мұнда маңызды бір жайт бар. Қазіргі уақытта Қазақстан Horizon Europe бағдарламасына қауымдастырылған елдер тізіміне кірмейді. Сондықтан қазақстандық ұйым халықаралық серіктес ретінде қатыса алады, алайда Еуропалық Одақ тарапынан қаржыландыру мүмкіндігі нақты конкурс талаптарына байланысты болады. Еуропалық комиссияның мәліметінше, қауымдастырылмаған елдердің ұйымдары қаржыландырусыз қауымдастырылған серіктестер (Associated Partners) ретінде қатыса алады немесе нақты конкурс талаптарында көзделген жағдайларда қаржыландыру ала алады.
Қазақстандық ғалым үшін ең тиімді әрі шынайы стратегия — Еуропада қалыптасып жатқан консорциумға серіктес ретінде қосылу.
Негізгі талаптар:
- мықты зерттеу идеясы;
- халықаралық консорциум;
- еуропалық серіктестер;
- қатысушылардың ғылыми біліктілігі;
- ғылыми жарияланымдар және бұған дейінгі зерттеу тәжірибесі;
- нақты әрі негізделген әдістеме;
- impact — зерттеу нәтижелерінің практикалық әсері;
- жобаны басқару және нәтижелерді тарату жоспары.;
Қаржыландыру:
Қаржыландыру көлемі нақты конкурсқа байланысты болады. Жобалардың бюджеті бірнеше жүз мың еуродан бірнеше миллион еуроға дейін жетуі мүмкін. Jean Monnet бағдарламасынан айырмашылығы, Horizon Europe бағдарламасы бойынша барлық конкурстарға ортақ белгіленген қаржыландыру сомасы жоқ.

TÜBİTAK — Түркияның Ғылыми және технологиялық зерттеулер жөніндегі кеңесі (Scientific and Technological Research Council of Türkiye) басқаратын ғылыми-зерттеу бағдарламалары. Гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілер үшін әлеуметтік ғылымдар, білім беру, тілдер, мәдениет, тарих, халықаралық қатынастар және пәнаралық зерттеулер бағыттары қызығушылық тудырады.
Ашылу мерзімі:
Нақты бағдарламаға байланысты. TÜBİTAK аясында бірнеше конкурс өткізіледі, сондықтан өтінім берудің бірыңғай мерзімі жоқ.
Қазақстандық ғалымдар үшін әсіресе қызықты бағдарламалар:
- халықаралық ғылыми-зерттеу бағдарламалары;
- түрік университеттерімен бірлескен жобалар;
- зерттеушілерді шақыру және академиялық ұтқырлық бағдарламалары;
- 2216бағдарламасы;
- 2232бағдарламасы;
- шетелдік серіктестермен бірлескен конкурстар.
Шетелдік зерттеушінің түрік жобасына қатысуына TÜBİTAK мүмкіндік береді, егер оның құзыреттері жобаны іске асыру үшін қажет болса. Мысалы, 1001 бағдарламасы аясында тиісті ғылыми біліктілігі бар шетелдік зерттеушілер жобаға қатыса алады. Іссапар шығындары жоба бюджеті есебінен өтелуі мүмкін.
EAGI үшін Түркиямен аударматану, түркітану, тілдер, мәдениет және білім беру бағыттары бойынша бірлескен зерттеулер жүргізу ерекше перспективалы.
Жас ғалымдар үшін халықаралық ғылыми-зерттеу стипендиялары да қарастырылған. Мысалы, 2216 бағдарламасы зерттеулерінің бір бөлігін Түркияда жүргізетін шетелдік жас зерттеушілерге қолдау көрсетеді.
Қаржыландыру:
Қаржыландыру көлемі нақты бағдарламаға байланысты айтарлықтай өзгереді. Мысалы, 2232-A бағдарламасы аясында:
- координаторға ай сайынғы стипендия;
- ғылыми-зерттеу гранты;
- зерттеу тобын құруға арналған грант;
- жол жүру шығындарын өтеу;
- медициналық сақтандыру;
- қабылдаушы ұйымды қолдау қарастырылған.
2025 жылғы 2232-A бағдарламасында ғылыми-зерттеу грантының көлемі 4,7 млн түрік лирасына дейін, ал зерттеу жобасына арналған грант 3 млн түрік лирасына дейін болды.

COST — Еуропалық ғылым мен технология саласындағы ынтымақтастық бағдарламасы (European Cooperation in Science and Technology). Бұл, ең алдымен, классикалық ғылыми-зерттеу гранты емес, халықаралық ғылыми желілерді қалыптастыруға бағытталған бағдарлама.
Гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілер үшін бұл бағдарлама өте қызықты, өйткені COST — bottom-up қағидатына негізделген бағдарлама. Яғни зерттеу тақырыбы конкурс талаптарына сәйкес келген жағдайда, ғылымның кез келген дерлік саласына қатысты болуы мүмкін.
Қашан ашылады:
Жаңа Open Call жыл сайын өткізіледі. Мысалы, 2026 жылғы Open Call 2026 жылғы 31 шілдеден 28 қазанға дейін ашық.
Қазақстандықтардың қатысуы:
Негізгі мәселе — COST бағдарламасындағы нақты қатысушының және елдің мәртебесі. Қазақстандық ғалым үшін ең оңтайлы жол — егер нақты Action талаптары мүмкіндік берсе, қолданыстағы Action-ға қосылу. COST іске қосылғаннан кейін де қолданыстағы ғылыми желілерге қосылуға мүмкіндік береді.
Қатысуға қойылатын негізгі талаптар:
- ғылыми-зерттеу біліктілігі;
- Action тақырыбына сәйкестігі;
- халықаралық ғылыми желіге қатысу;
- жаңа Action құру үшін халықаралық консорциумның болуы;
- жаңа Action құру кезінде кемінде 7 COST қатысушы елінен зерттеушілердің қатысуы талап етіледі. Сонымен қатар географиялық қамтуға және жас зерттеушілердің қатысуына қатысты қосымша талаптар қолданылады.
Қаржыландыру:
COST зерттеушінің жалақысын төлеуге арналған кәдімгі грант болып табылмайды. Қаражат негізінен мына бағыттарға жұмсалады:
- конференциялар;
- воркшоптар / семинарлар;
- оқыту мектептері;
- қысқа мерзімді ғылыми тағылымдамалар;
- ғылыми және кәсіби нетворкинг;
- халықаралық сапарлар.
Бір COST Action үшін бағдарлы бюджет бірінші жылы шамамен €140 000, ал кейінгі жылдары орта есеппен €180 000 құрайды.
Жас ғалымдар үшін COST халықаралық кәсіби байланыстар орнатудың және кейіннен Horizon Europe жобаларына қатысуға жол ашудың өте тиімді мүмкіндігі болып табылады.

MARIE SKŁODOWSKA-CURIE ACTIONS — зерттеушілерді даярлау мен академиялық ұтқырлығын қолдауға бағытталған Horizon Europe бағдарламасының негізгі бағыттарының бірі.
Зерттеудің өзекті бағыттары:
- лингвистика;
- аударматану;
- әдебиеттану;
- тарих;
- мәдениеттану;
- білім беру;
- коммуникация;
- әлеуметтану;
- саясаттану;
- пәнаралық гуманитарлық ғылымдар.
Қаржыландырудың негізгі бағыттары:
- постдокторанттық стипендиялар;
- докторанттық желілер;
- қызметкерлер алмасу бағдарламалары;
- COFUND — зерттеушілерді даярлау және олардың академиялық ұтқырлығына арналған өңірлік, ұлттық және халықаралық бағдарламаларды бірлесіп қаржыландыру;
- MSCA and Citizens — ғылымды көпшілікке танытуға және зерттеушілердің қоғаммен өзара іс-қимылын дамытуға бағытталған іс-шаралар.
Әдетте қашан ашылады:
Конкурстар жыл сайын өткізіледі, алайда әрбір Action бойынша өтінім қабылдау мерзімдері әртүрлі болады.
Бағдарламаға қатысу талаптары:
Қатысуға қойылатын талаптар бағдарламаның нақты бағытына байланысты.
Мысалы, постдокторанттық стипендияларға әдетте мынадай талаптар қойылады:
- PhD дәрежесінің болуы;
- тиісті ғылыми-зерттеу тәжірибесі;
- халықаралық академиялық ұтқырлық;
- қабылдаушы университеттің немесе ғылыми ұйымның болуы;
- ғылыми-зерттеу жобасы;
- мықты CV және ғылыми жарияланымдар.
MSCA бағдарламасына қатысу үшін Еуропадағы қабылдаушы ғылыми жетекшіні алдын ала табу маңызды. Еуропалық комиссия зерттеушілерге әлеуетті қабылдаушы ұйымдармен алдын ала байланыс орнатуды тікелей ұсынады.
Қаржыландыру:
Бұл жай ғана ғылыми жобаға берілетін грант емес. MSCA зерттеушіні тікелей қаржыландыруды көздейді. Оның ішінде тұруға байланысты шығындар, жол жүру шығындары, сондай-ақ бағдарлама бағытына қарай қосымша төлемдер мен қабылдаушы ұйымның шығындары қарастырылуы мүмкін.
Қазақстандық жас зерттеуші үшін ең қызықты мүмкіндіктердің бірі — еуропалық университетті қабылдаушы ұйым ретінде таңдай отырып, MSCA постдокторанттық стипендиясына қатысу.
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫ

JEAN MONNET ACTIONS — ERASMUS+
Еуропалық Одақты, еуропалық интеграцияны, саясатты, құқықты, экономиканы, халықаралық қатынастарды және ЕО зерттеулерінің басқа да аспектілерін зерделеуге бағытталған Erasmus+ бағдарламасының бағыты. Гуманитарлық бағыттағы университет үшін бұл ең қолайлы бағдарламалардың бірі.
Гуманитарлық бағыттар үшін:
- Еуропалық зерттеулер;
- халықаралық қатынастар;
- саясаттану;
- құқық;
- экономика;
- тарих;
- мәдениеттану;
- тілдер және коммуникация.
Әдетте қашан ашылады:
Әдетте конкурс жыл сайын жарияланады. Көбінесе өтінім қабылдау кезеңі күз-қыс айларына сәйкес келеді, ал өтінім беру мерзімі келесі жылдың басында аяқталады. Мысалы, 2026 жылғы Jean Monnet Actions in Higher Education конкурсында өтінім берудің соңғы мерзімі 2026 жылғы 3 ақпан болды.
Қазақстаннан кім қатыса алады:
Өтінімді жоғары оқу орны береді. Jean Monnet бағдарламасының жекелеген бағыттарына үшінші елдердің, оның ішінде Erasmus+ бағдарламасына қауымдастырылмаған елдердің ұйымдары да қатыса алады.
Негізгі талаптар:
- ресми тіркелген жоғары оқу орны;
- бағытты іске асыратын оқытушының немесе зерттеушінің болуы;
- ЕО зерттеулеріне қатысты нақты тақырып;
- оқу курстары, модульдер, ғылыми зерттеулер немесе іс-шаралар;
- жобаның нәтижелерін тарату жоспары;
- жобаның тұрақтылығын қамтамасыз ету жоспары.
Қаржыландыру:
Jean Monnet Module — €35 000 дейін;
Jean Monnet Chair — €60 000 дейін;
Jean Monnet Centre of Excellence — €100 000 дейін.
EAGI үшін әсіресе перспективалы бағыттар: еуропалық интеграция, мәдениетаралық коммуникация, ЕО-ның тіл саясаты, аударма, еуропалық білім беру және халықаралық ынтымақтастық.

SEAMEO — Southeast Asian Ministers of Education Organization. Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі білім беруді, ғылымды және өңірлік ынтымақтастықты дамытуға бағытталған халықаралық ұйым.
Гуманитарлық бағыттар үшін қызықты бағыттар:
- білім беру;
- педагогтерді даярлау және олардың біліктілігін арттыру;
- тілдік білім беру;
- әлеуметтік ғылымдар;
- білім беру саясаты;
- адам құқықтары;
- мәдениетаралық зерттеулер;
- өңірлік зерттеулер.
Қашан ашылады:
Бірыңғай конкурс жоқ. SEAMEO-ның әртүрлі орталықтары өздерінің:
- ғылыми-зерттеу гранттарын;
- ғылыми стипендияларын;
- кәсіби оқыту бағдарламаларын;
- стипендиялық бағдарламаларын;
- ғылыми конкурстарын жариялайды.
Мысалы, 2026 жылы SHAPE-SEA Research Grants Scheme бағдарламасы жас зерттеушілерге арналған және адам құқықтары, бейбітшілік пен бейбітшілік орнату, демократия, көші-қон, цифрлық құқықтар, экологиялық әділеттілік және инклюзия бағыттарындағы зерттеулерді қолдауға бағытталды.
Қазақстандықтарға қатысу мүмкіндігі:
Бұл нақты бағдарламаға байланысты. SEAMEO бастамаларының көпшілігі негізінен Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің зерттеушілері мен ұйымдарына бағытталған. Сондықтан Қазақстанның барлық конкурстарға автоматты түрде қатысу құқығы жоқ.
Қаржыландыру:
Қаржыландыру көлемі нақты SEAMEO орталығы мен бағдарламаға байланысты айтарлықтай ерекшеленеді. Сондықтан бір ғана «орташа соманы» көрсету дұрыс емес. Әрбір конкурс бойынша қаржыландыру шарттарын жеке тексеру қажет.
EAGI үшін ең қызықты бағыттар:
- тілдік білім беру;
- оқытушыларды даярлау;
- халықаралық білім беру;
- мәдениетаралық коммуникация;
- білім беру саласындағы зерттеулер.

DIGITAL EUROPE PROGRAMME — цифрлық технологиялар мен цифрлық құзыреттерді дамытуға бағытталған Еуропалық Одақтың бағдарламасы.
Негізгі зерттеу бағыттары:
- жасанды интеллект;
- киберқауіпсіздік;
- суперкомпьютерлік технологиялар;
- озық цифрлық дағдылар;
- цифрлық технологияларды енгізу..
Гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілер үшін бағдарлама мына бағыттар арқылы қызықты:
- цифрлық гуманитарлық ғылымдар;
- білім берудегі жасанды интеллект;
- тілді цифрлық оқыту;
- цифрлық кітапханалар;
- аудармадағы жасанды интеллект;
- тілдік технологиялар;
- цифрлық мәдени мұра;
- оқытушылардың цифрлық құзыреттерін дамыту.
Қашан ашылады:
Жыл бойы жеке конкурстар (calls) жарияланып отырады. Мысалы, 2026 жылғы озық цифрлық дағдыларды дамытуға бағытталған конкурстардың бір кезеңі 2026 жылғы 21 сәуірден 1 қазанға дейін ашық болды.
Қазақстанның қатысуы:
Мұнда маңызды бір жайт бар: қатысу мүмкіндігі бағдарламаның нақты бағыты бойынша елдің мәртебесіне байланысты. Қазіргі уақытта Қазақстан Digital Europe бағдарламасына қауымдастырылған елдер қатарына кірмейді. Сондықтан қазақстандық ұйымның ЕО тарапынан қаржыландыру алуға автоматты түрде құқығы бар деп есептеуге болмайды.
Қаржыландыру:
Қаржыландыру көлемі нақты конкурсқа байланысты болады. Бағдарлама аясында жүздеген мың еуродан бірнеше миллион еуроға дейінгі ірі халықаралық жобалар қаржыландырылуы мүмкін.
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР МЕН ЖОБАЛАР

UNESCO БАҒДАРЛАМАЛАРЫ — бұл бірыңғай бір гранттық бағдарлама емес, UNESCO аясындағы көптеген бағдарламалар мен қорлардың жиынтығы.
Гуманитарлық бағыттағы университет үшін ең қызықты бағыттар:
- мәдениет;
- тілдер;
- білім беру;
- мәдени мұра;
- өнер;
- тұрақты даму;
- адам құқықтары;
- мәдениетаралық диалог.
Әсіресе International Fund for Cultural Diversity (IFCD) — Мәдени әртүрліліктің халықаралық қоры қызығушылық тудырады.
2026 жылы IFCD конкурсы 23 наурызда ашылып, өтінімдерді қабылдау 2026 жылғы 6 мамырда аяқталды.
Кім өтнім бере алады:
- мемлекеттік мекемелер;
- үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ);
- халықаралық үкіметтік емес ұйымдар;
- бағдарлама талаптарына сәйкес келетін және өтінім беруге құқығы бар ұйымдар.
Маңызды: Бұл, әдетте, жеке ғалымға берілетін стипендия емес. Өтінімді ұйым береді.
Қаржыландыру:
2026 жылы UNESCO IFCD аясында 11 жобаға жалпы сомасы 1 млн АҚШ долларынан астам қаржы бөлінетінін хабарлады.
Гуманитарлық университет үшін перспективалы бағыттар:
- тілдік және мәдени мұраны сақтау;
- мәдени мұраны цифрландыру;
- мәдени индустрияларды дамыту;
- тілдік әртүрлілік;
- мәдениет және білім беру;
- халықаралық мәдени диалог.

UNDP ЖОБАЛАРЫ — Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (UNDP). Бұл классикалық академиялық ғылыми грант бағдарламасы емес. UNDP әлеуметтік, экономикалық, экологиялық және институционалдық мәселелерді шешуге бағытталған жобаларды қаржыландырады.
Гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілер үшін қызықты бағыттар:
- тұрақты даму;
- жастар саясаты;
- гендерлік теңдік;
- мемлекеттік басқару;
- әлеуметтік инклюзия;
- цифрландыру;
- білім беру;
- адам құқықтары;
- жергілікті қауымдастықтарды дамыту;
- климаттық білім беру.
Қашан ашылады:
Бірыңғай жыл сайынғы конкурс жоқ. Конкурстар (Calls) жеке жобалар мен бағыттарға байланысты жарияланады. Қазақстанда UNDP конкурстар, гранттар және жобалар туралы хабарландыруларды тұрақты түрде жариялап отырады.
Негізгі талаптар:
- әдетте өтінімді ұйым береді;
- заңды түрде тіркелген болуы;
- жобаның тақырыбына сәйкестігі;
- нақты мәселе мен мақсатты топтың анықталуы;
- өлшенетін нәтижелер;
- жобаның бюджеті;
- жобаның тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- есептілік.
Мысалы, Қазақстанда GEF Small Grants Programme бағдарламасы өтінімдерді тек Қазақстанда тіркелген ҮЕҰ-лардан қабылдады, ал ғылыми-зерттеу ұйымдары бағдарламаға өз бетінше өтінім бере алмады. Конкурстардың бірінде гранттың ең жоғары мөлшері 50 000 АҚШ долларын құрап, жобаны іске асыру мерзімі 12 айға дейін белгіленді.
Сондықтан ғалым үшін UNDP жобаларына қатысудың ең тиімді жолы — сарапшы, консультант, зерттеуші немесе жоба командасының мүшесі ретінде жобаға қосылу.

Дүниежүзілік банк мынадай салалардағы ірі жобаларды қаржыландырады:
- білім беру;
- экономика;
- мемлекеттік басқару;
- әлеуметтік саясат;
- адами капиталды дамыту;
- цифрландыру;
- инфрақұрылым.
Гуманитарлық және білім беру саласының мамандары үшін мынадай зерттеу бағыттары аса қызықты:
- білім беру саясаты;
- жоғары білім беру;
- педагогикалық білім беру;
- кәсіби дағдылар мен құзыреттер;
- үздіксіз білім беру;
- әлеуметтік саясат;
- білім беру экономикасы;
- әсерді бағалау (жобалардың нәтижелері мен тиімділігін бағалау).
Маңызды:
Дүниежүзілік банк, әдетте, қазақстандық жеке ғалымдарға арналған классикалық гранттық қор ретінде жұмыс істемейді. Мысалы, REACH Knowledge, Learning and Innovation Grants білім беру жүйелері саласындағы ғылыми-зерттеу жобаларын қолдайды және грант көлемі 1 млн АҚШ долларына дейін жетуі мүмкін. Алайда мұндай гранттар жеке тұлғаларға берілетін стипендия емес, ғылыми-зерттеу топтары мен жобаларын қолдауға бағытталған.
Негізгі талаптар:
- мықты ғылыми-зерттеу әдіснамасы;
- ғылыми дәлелдер базасы;
- практикалық маңыздылығы;
- өлшенетін нәтижелер;
- ғылыми-зерттеу тобының тәжірибесі;
- жобаның білім беру немесе әлеуметтік саясатпен байланысы.
Қазақстан үшін де Дүниежүзілік банктің білім беруді, ғылыми зерттеулерді және ғылыми әлеуетті дамыту бағыттарын қаржыландыруы мүмкін жеке жобалары бар.

КРЕАТИВТІ ЕУРОПА — мәдениет пен креативті индустрияларды қолдауға бағытталған Еуропалық Одақтың бағдарламасы..
Әсіресе мына бағыттарға сәйкес келеді:
- мәдениет;
- әдебиет;
- аударма;
- мәдени мұра;
- өнер;
- медиа;
- креативті өндіріс;
- мәдениетаралық коммуникация.
Гуманитарлық бағыттағы университет үшін бұл бағдарлама ғалымдармен қатар оқытушыларға, студенттерге, мәдени ұйымдар мен кітапханаларға да қызықты болуы мүмкін.
Қашан ашылады:
Әртүрлі конкурстар жыл бойы жарияланып отырады. Мысалы, European Cooperation Projects 2026 конкурсы 2026 жылдың бірінші тоқсанында ашылып, өтінім берудің соңғы мерзімі 2026 жылғы 5 мамыр болды. Конкурстың жалпы бюджеті шамамен €60 млн құрады.
Қазақстанның қатысуы:
Мұнда нақты конкурс талаптары мен Қазақстанның мәртебесін міндетті түрде тексеру қажет. Creative Europe, ең алдымен, бағдарламаға қатысушы елдерге бағытталған. Сондықтан қазақстандық ұйымның өтінім беруге автоматты түрде құқығы бар деп есептеуге болмайды.
Негізгі талаптар:
- халықаралық серіктестік;
- мәдени немесе креативті құрамдас бөлік;
- трансұлттық әсер;
- іс-шаралардың нақты жоспары;
- мақсатты аудитория және impact — жобаның ықпалы;
- нәтижелерді тарату жоспары.
European Cooperation Projects аясында халықаралық серіктестер саны мен жоба көлеміне қарай шағын, орта және ірі ауқымды жобалар қарастырылған.
Қаржыландыру:
Қаржыландыру көлемі жобаның санатына және нақты конкурсқа байланысты болады. Мысалы, 2026 жылы European Cooperation Projects конкурсының жалпы бюджеті шамамен €60 млн болды.
EAGI үшін әдебиет, аударма, мәдени мұра, тілдер және мәдениетаралық диалог бағыттарындағы жобалар ерекше қызығушылық тудырады.